Önemli keşif: Kök hücreden insan embriyosu yapıldı

Bilim insanları, insan embriyo gelişiminin birinci basamağını muvaffakiyetle tekrar oluşturmak için kök hücre kullandı. Araştırmacılar, çalışmayı üreme tedavileri için dönüm noktası niteliğinde olarak tanımladı.

Exeter Üniversitesi ve Cambridge Üniversitesinden araştırmacılar yaptıkları çalışmayı, Cell Stem Cell mecmuasında yayımladı. Araştırmada, bir dizi hücre tipine dönüşebilen kök hücrelerin insan embriyolarının erken yapısını taklit ettiği bir yol geliştirdiler. Grup, keşfin kısırlık tedavisinde temel anlayışları ve düşüğü önlemede şartları güzelleştireceğini söyledi.

Tüp bebek tedavisine katkı sağlayacak

Independent‘ın haberine nazaran, bilim insanları bulguların kısırlık araştırmalarına faydalı olacağını düşünüyor. Çalışma, embriyoların gelişimine, düşük ve öbür komplikasyonlardan kaçmak için yapılması gerekenlere katkı sağlıyor. Yeni embriyo modellerini, IVF (tüp bebek tedavisi) üzere dayanaklı gebelik uygulamalarında embriyoların gelişimini güzelleştirecek şartları test ederken kullanacaklar.

İnsan kök hücreleri ile yapılmış yapay bir blastokist; embriyonun en erken oluşumu. (Fotoğraf: Teksas Üniversitesi Güneybatı Tıp Merkezi)

Mart ayında çeşitli araştırma grupları değerli bir keşfe imza atmıştı. Araştırmacılar, insan kök hücresinin döllenmiş yumurtanın bölündükten sonraki en erken embriyo oluşumu blastokistin kurucu elementlerini üretebileceğini keşfetmişti. Yeni çalışma ise bu keşiften sonra geldi.

Exeter Üniversitesi Canlı Sistemler Enstitüsü müdürü Profesör Austin Smith, keşif için “devrim niteliğinde” dedi. Akabinde Dr. Smith, “Kök hücreler oluşumunu tamamlamış blastokistten geliyor. Yeniden de tıpkı embriyo yapısını bütünüyle tekrar oluşturabiliyor.” biçiminde konuştu.

Kök hücre metodu hayvan deneylerini azaltacak

Böylesi bir gelişme ile bilim insanları artık hayvan deneylerine bağlı kalmayacak. Zira, insan gelişimi hakkında yargıya varırken araştırmacılar, bilhassa fare kök hücrelerini kullanmak zorunda kalıyordu. Üstelik, farelerin üreme sistemleri büyük ölçüde insanlardan farklı.

Keşif, tüp bebek tedavisi için bilhassa değerli.

İnsan embriyolarını incelemek için erişim hudutlu. Hem de etik tasalar nedeniyle sıkı bir formda düzenleniyor. Fakat insan kök hücrelerinden laboratuvarlarda yetiştirilen blastosistler tıpkı etik incelemeye tabi tutulamaz. Bu nedenle hayati kıymete sahip olabilir.

Araştırmacılar, kök hücreleri kümeler halinde düzenleyerek, erken gelişimde hücreleri etkilediği bilinen iki moleküle düşük ölçüde maruz bıraktı. Kümelerin yüzde 80’i üç gün sonra kendilerini embriyonun blastokist evresine benzeri yapılar biçimde organize etti. Blastokist evre, döllenmiş yumurtanın 6 gün sonra oluşturduğu 200 kadar hücreden oluşan yapılardır. Ekip, yapay embriyoların doğal embriyo ile birebir faal genlere sahip olduğunu gösterdi.

Exeter Üniversitesi Canlı Sistemler Enstitüsü’nden Dr. Ge Guo, çalışmaya ait konuştu. Guo, yeni tekniğin “insanlarda embriyo kullanmadan erken gelişimi incelemek için birinci kere sağlam bir sistem” sağladığını söyledi. Yaklaşımın, bir laboratuvarda bebek üretmeye yönelik bir adım olarak görülmemesi gerektiğinin altını çizdi.