Bir kara delik yıldızı spagetti gibi yuttu

Bilim insanları, birinci kere muhteşem kütleli bir kara deliğin etrafına sarılmış gereç iplikçikleri tespit etti. Böylelikle, gökbilimciler dev bir kara deliğin spagettileşmiş bir yıldızı yuttuğunu gözlemledi.

Bilim insanları birinci kere bu türlü bir müşahede yaptı. Zira, gökbilimciler şimdiye kadar bir yıldızın bir galaksinin merkezine çok yakın bir yerde şiddetli bir vefatla karşılaştığını tespit edememişti. Evvelki kestirimler, üstün kütleli kara deliklerden yayılan kısa elektromanyetik radyasyon patlamalarına dayanıyordu.

Kara delik yıldızı bir spagetti üzere yuttu

Gelgit bozulması tesiri, kara deliğin yerçekiminin yıldızın kozmik cisme daha yakın olan tarafını güçlü bir biçimde çekmesiyle gerçekleşir. Dev kozmik cisim evvel yıldızı kesimlere ayırır, daha sonra unsurunu emer ve bu süreçte yıldızı uzun bir iplikçik haline getirir.

Spagettifikasyon sırasındaki sürat 10 bin kilometreye ulaşır. (Fotoğraf: ESO)

Birtakım yıldızlar galaksilerin merkezi kısımlarında yörüngede yer alır. Vakit zaman kara deliklere yakalanacak kadar yaklaşır. Sonunda spagettifikasyonla erken bir formda ölür.

Bilim insanları, “spagettileşmiş yıldızı” kozmik cismin kutupları etrafındaki spektral soğurma çizgilerinde tespit etti. Bununla birlikte, araştırmacılar baktıkları gerecin toplama diskinin bir kesimi olmadığını argüman ediyor.

Çalışmayı Hollanda Uzay Araştırmaları Enstitüsü ve Radboud Üniversitesinden bir bilim grubu yaptı. Takım, makaleyi Monthly Notices of the Royal Astronomical Society‘de yayımladı.

Her şeyi yutan kozmik cisim

Makalenin baş muharriri Giacomo Cannizzaro, çalışmaya ait konuştu. “Soğurma çizgileri dar” diyen müellif devamında, “dönen bir diske baktığımızdaki üzere Doppler tesiriyle genişlemediğini” söyledi.

Gelgit bozulması sırasında muhteşem kütleli bir kara delik, spagettifikasyon yaşayan yıldızı yutuyor. (Fotoğraf: NASA)

Toplama diskindeki gerecin süratli hareketinin neden olduğu Doppler tesiri, kaynağın gözlemciye gerçek yahut gözlemciden uzağa hareket etmesine bağlı olarak elektromanyetik dalgaları uzatır yahut daraltır. Sonuç olarak, toplama diskinin Dünya’dan uzaklaşan kısmının yaydığı ışık daha parlak olur. Fakat bilim insanları buna dair hiçbir ispat görmedi.

Bilim insanları, muhteşem kütleli kara delikleri Güneşten milyonlarca ve hatta milyarlarca kere daha ağır olarak niteliyor. Bunların birçok galaksinin merkezinde saklı halde. Milyarlarca yıl içinde büyüyor ve yerçekimsel yakalamadan düşen her şeyi yutuyorlar. Gökbilimciler, etraflarındaki gaz ve unsurla boğuşurken yaydıkları parlak X-ışınları sayesinde bu kozmik cisimleri tespit ediyor.